.Italiano & Arbëreshë
GRAMMATIKË GRAMMATICA
ALFABETO e PAROLE _._ ALFABETI e FJALË
Numeri _._ Numrit
Dr. Umberto Robyn Volpe
Mashqiti__Maschito

Numerare è passare in rassengna i singoli elementi di una serie, facendo corrispondere progressivamente a ciascuno di essi i singoli numeri della serie naturali. Numerazione: conteggio o sistema di numerazione, il sistema dei numeri e la loro rappresentazione. Anticamente, nelle origini, ci si serviva di una numerazione strumentale che si valeva di tacche incise su asticelle di legno, di file di ciotoli o di nodi fatti su cordicelle cui venivano fatti corrispondere, a uno, a uno, gli oggetti da contare. Poco più tardi, sortì la numerazione in digitazione, che permette di contare facendo corrispondere gli oggetti alle dita della mano. Quest'ultimo sistema era in uso fra le genti arbëreshvjetë sino ( ma in piccolo ancora oggi nel 2000 ) alla fine della II a guerra mondiale.

Numero: enumerazione, computo, ciascuno degli enti astratti che rappresentano insiemi di unità, ordinati in una successione infinita nella quale ogni elemento conta un'unità di più rispetto al precedente; tali enti, fatti corrispondere a ciascuno degli oggetti che costituiscono un insieme, servono a contarli, numerarli, e quindi ad indicare la quantità , anchessa detto numero.

In matematica, più precisamente, numeri naturali , i numeri nei significati sopra definiti, ulteriormente qualificati come numeri cardinali (insieme di unità), e numeri ordinali (posti occupati in una successione); numeri interi (con significato di numeri relativi) costituenti una numerazione di numeri naturali, in quanto comprendono, oltre questi, lo zero [0] e i numeri negativi (minori di zero): tali insieme, nel quale è sempre possibile la sottrazione , è adatto per la rappresentazione di quantità discrete variabili di due versi opposti; numeri pari , i numeri interi indivisibili per due; i numeri primi , i numeri naturali che non possono essere ottenuti moltiplicando due altri numeri naturali.

Numrit Ndeturi _._ I Numeri Cardinali

Numrit Vendijëtet _._ I Numeri Ordinali

L'infinito singolare ordinario numerale è formato
dal rispettivo numero cardinale, eccetto il
numerale 'i parë', nell'aggiun gere l'articolo ' i ' ,
per il maschile , oppure ' e ', per il femminile :
es.: sesto. sesta

Il finale - të , è aggiunto se il numero cardinale
non finisce con - të : dy - i dytë, e dytë

Të pafundësisht njëjës vendijëtet numërorit ishtë ndertenën nga të nderonjetë numerit ndeturi, përveç i numëroritë 'i parë', ndë shtojë i nijë ' i ', për të mashkulor , apò ' e ', për të femëror:
sh.: gjashtë - i gjashtë, e gjashtë

Të hooghtë - të , ishtë shtojëte vetvete të nimurit ndeturi nëng sossne ma - të : dy - i dytë, e dytë

0 - zhì
1 - një
2 – dy
3 – tre
4 – katër
5 – pesë
6 – gjashtë
7 – shtatë
8 - tetë
9 - nëndë
10 – dhjetë
11 – njëmbëdhjetë
12 - dymbëdhjetë
13 – trembëdhjetë
14 - katërmbëdhjetë
15 - pesëmbëdhjetë
16 – gjashtëmbëdhjetë
17 – shtatëmbëdhjetë
18 – tetëmbëdhjetë
19 – nëndëmbëdhjetë
20 – njëzet
21 – njëzetenjë
22 – njëzetedi
23 – njëzetetre
24 – njëzetekatnjëzetr
25 – njëzetepesë
30 – tridhjetë
31 – tridhjëtenjë
32 – tridhjëtedi
40 – dizét (katërdhjetë)
41 – dizëtenjë
42 – dizëtedi
50 – pesëdhjetë
51 – pesëdhjetenjë
52 – pesëdhjetëndë
60 – gjashtëdhjetë
61 - gjashtëdhjetënjë
62 – gjashtëdhjetëndë
70 – shtatëdhjetë
71 – shtatëdhjetënnjë
80 – tetëdhjetë (katërzeth)
81 – tetëdhjetë e një
82 – tetëdhjetë e di
90 – nëndëdhjetë
92 – nëntédhjetë e di
100 – njëkjintë
200 – dikjintë
300 – trekjintë
400 – katërkjintë
500 – pesëkjintë
600 – gjashtëkjintë
700 – shtatëkjintë
800 - tetëkjintë
900 - nëndëkjintë
1000 – dhjetëkjintë

sbifra arabë
numër tek
numër natiror
numër rift
numër relativ
shifra romake
numër dhjetor
numër periodik

mashkulor = maschile

femëror = femminile

-Italiano
m. - - - f.

La forma del definito dei numeri ordinari sono formati con il cambiare ë con lo i alla fine della parola maschile, o con la a per il femminile:

Të nderten të shquar ka nimurit vendijëtet janë ndertenën ma ndërronja ë ma i ta sòssuritë ka fiale mashkulor, o ma ka a për të femëror:

Se il numero ordinario qualifica un
nome o è soggetto a una frase,
allora viene usato nella forma
definita:
primi giorni, seconda,
martedì, mercoledì.

Il primo giorno è lunedì, il secondo è martedì, il terzo è mercoledì.

Vetvete të nimurit vendijët cilëtnjet një emër apo ishtë kryefjalë një fjalën, atëherë ishtët i mbajtur në nderten të shquar:
dita e parë, e dyta,
i martë, i mërkurë.

Muaji i parë është janari, i dyti - shkurti, i treti - marsi.